Cichy deficyt witaminy D i wapnia. Czego nie jedzą dzieci?

Od pierwszych chwil życia rodzice starają się budować fundament zdrowia swoich dzieci. Dbają o sen, rozwój, odporność i dietę, wierząc, że dobrze skomponowane posiłki są inwestycją w przyszłość. Tymczasem eksperci od żywienia alarmują, że współczesny sposób odżywiania najmłodszych coraz częściej nie nadąża za potrzebami rozwijającego się organizmu. Jednym z najpoważniejszych i jednocześnie najmniej widocznych problemów pozostają niedobory witaminy D, ważnej dla prawidłowego wchłaniania wapnia, mineralizacji kości oraz funkcjonowania układu odpornościowego [3].

Po 1. roku życia większość dzieci nie dostarcza jej w odpowiedniej ilości ani z dietą, ani dzięki syntezie skórnej, która w polskich warunkach przez znaczną część roku jest niewystarczająca [4]. A ponieważ naturalnych źródeł witaminy D w typowym jadłospisie jest niewiele, jej deficyty mogą pojawiać się wcześnie i wpływać na zdrowie dzieci w kolejnych lata życia.

Sytuacja staje się jeszcze bardziej niepokojąca, gdy niedoborowi witaminy D towarzyszy zbyt niska podaż wapnia, niezbędnego dla prawidłowego rozwoju kości i zębów. Witamina D wspiera bowiem jego wchłanianie z przewodu pokarmowego, dlatego niedobory obu składników często występują równocześnie i wzajemnie się nasilają.

Potwierdzają to badania przeprowadzone wśród dzieci w wieku 9–13 lat. Analizą objęto 125 pacjentów (68 chłopców i 57 dziewcząt) hospitalizowanych w Klinice Propedeutyki Pediatrii i Chorób Metabolicznych Kości Uniwersytetu Medycznego w Łodzi w latach 2012–2015, którzy w okresie obserwacji byli uznani za zdrowych. Aż 86,4 proc. badanych miało obniżone stężenie witaminy D we krwi, a prawidłowy poziom odnotowano jedynie u co siódmego dziecka. Analiza codziennych jadłospisów wykazała, że dieta pokrywała średnio zaledwie 24 proc. dziennego zapotrzebowania na witaminę D, a jej niedostateczne spożycie stwierdzono niemal u wszystkich dzieci objętych badaniem. Równocześnie dzieci spożywały zbyt mało wapnia (średnio jedynie ok. 68 proc. zalecanej ilości) przy jednoczesnym nadmiarze fosforu, sodu i białka, charakterystycznym dla diety opartej na żywności wysoko przetworzonej [5].

Istotnych danych dostarcza również badanie PITNUTS 2024, zrealizowane przez Instytut Matki i Dziecka na reprezentatywnej grupie 1000 niemowląt i małych dzieci z całej Polski. Wyniki tego projektu pokazują, że problemy z jakością żywienia pojawiają się już bardzo wcześnie i dotyczą podstawowych składników odżywczych [6].

Witamina D występuje w niewielu produktach, przede wszystkim w tłustych rybach i żółtkach jaj, dlatego jej ilość w diecie jest zwykle niewystarczająca. Z kolei wapń, choć obecny w wielu produktach, najlepiej przyswaja się z nabiału [7]. Jego źródłem pozostają produkty mleczne, np. jogurt naturalny, kefir, maślanka czy twaróg. Dlatego coraz większe znaczenie zyskują produkty wzbogacane w witaminę D i wapń, które pozwalają w prosty sposób uzupełnić dietę o składniki ważne dla prawidłowego rozwoju dziecka.

W wysiłki na rzecz przeciwdziałania niedoborom składników odżywczych w diecie współczesnych konsumentów wpisują się działania Danone. Firma koncentruje się na poprawie jakości żywienia poprzez stopniowe modyfikowanie składu produktów i dostosowywanie ich do aktualnej wiedzy żywieniowej oraz potrzeb konsumentów. Rozwój portfolio, oparty na ponad stuletnim doświadczeniu i badaniach nad żywieniem, zakłada nie tylko wprowadzanie produktów znanych z codziennej diety, ale także ich systematyczne udoskonalanie pod kątem wartości odżywczej.

W ramach strategii DANONE "Droga Pozytywnego Wpływu" firma deklaruje działania ukierunkowane na promowanie zdrowszych wyborów żywieniowych, inwestowanie w naukę i innowacje oraz systematyczne poprawianie składu produktów. W praktyce obejmuje to m.in. redukcję zawartości cukru, eliminację syropu glukozowo-fruktozowego w wybranych recepturach oraz wzbogacanie produktów w składniki istotne z punktu widzenia żywienia.

Przykładem takich zmian jest Danio. Ze składu serka homogenizowanego wyeliminowano syrop glukozowo-fruktozowy, a zawartość cukru była stopniowo obniżana. W 2025 roku produkt został dodatkowo wzbogacony w wapń oraz witaminę D.

Skuteczność diety zależy nie tylko od jej wartości odżywczej, odpowiedniego zbilansowania, ale przede wszystkim od tego, czy jest stosowana na co dzień. Produkty Danone są chętnie wybierane przez rodziców dzieci, co ułatwia wprowadzanie zdrowych nawyków w rodzinie., np. jogurt naturalny może być bazą śniadania, a serek homogenizowany sprawdzi się jako szybka przekąska w domu, w drodze czy w szkole.

Współczesna wiedza rzuca nowe światło na to, co niewidoczne gołym okiem. Samo zaspokojenie głodu nie wystarcza, jeśli w diecie brakuje składników niezbędnych do prawidłowego rozwoju. Dlatego coraz większe znaczenie ma nie tylko ilość jedzenia, ale przede wszystkim jego jakość i skład. To właśnie one decydują o tym, czy jadłospis rzeczywiście wspiera rozwój dziecka w dłuższej perspektywie.

Bibliografia

[1] Z. Chwojnowska, J. Charzewska, B. Wajszczyk, E. Chabros, A. Urbańska, Niedobory żywieniowe w dietach dzieci przedszkolnych, Postępy Nauk Medycznych 12/2012, s. 940-946.

[2] A. Kościej, U. Skotnicka-Graca, I. Ozga, Rola wybranych czynników żywieniowych w kształtowaniu odporności dzieci, Problemy Higieny i Epidemiologii 2017, nr 98(2), s. 110-117

[3] B. Przygoda, R. Wierzejska, E. Matczuk, W. Kłys, Witaminy [w:] Normy żywienia dla populacji Polski pod red. E. Rychlik, K. Stoś, A. Woźniak, H. Mojskiej, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2024, s. 166-169.

[4] D. Maciejewska, Niedobory witaminy D3 u dzieci i dorosłych – jak diagnozować i leczyć?, Lekarz POZ 2020, nr 1, s. 83-87.

[5] B. Fijałkowski, A. Łupińska, D. Chlebna-Sokół, Ocena objawów klinicznych i nawyków żywieniowych u dzieci w wieku 9-13 lat z niedoborem witaminy D, Endokrynologia Pediatryczna 2017, t. 16, nr 4 (61), s. 269-280.

[6] Raport z badania "Kompleksowa ocena sposobu żywienia dzieci w wieku od 1. roku życia do 6 lat (5-72 miesiąc życia) PITNUTS 2024, dostęp on-line: https://fundacjanutricia.pl/uploads/research-files/R7WCnpsN175GV9TUkub16cJug8D3IWDKaCfEDPI4.pdf [12.05.2026 r.]

[7] K. Stoś, A. Woźniak, A. Wojtasik, E. Rychlik, I. Ziółkowska, A. Głowala, Składniki mineralne [w:] Normy żywienia dla populacji Polski pod red. E. Rychlik, K. Stoś, A. Woźniak, H. Mojskiej, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – Państwowy Instytut Badawczy, Warszawa 2024, s. 255-342.