Od siary do nauki. Dlaczego colostrum wciąż budzi zainteresowanie naukowców?

Colostrum, czyli siara bydlęca, to bogata w składniki odżywcze wydzielina przedmleczna, wytwarzana przez krowy przed porodem. Ludzie spożywają ją od wieków, wykorzystując jej walory odżywcze i lecznicze. Co ciekawe, przed odkryciem antybiotyków, takich jak penicylina, jej właściwości przeciwdrobnoustrojowe czyniły ją ważną częścią leczenia chorób bakteryjnych.

Siara bydlęca wykazuje znacznie wyższą ogólną zawartość białka w porównaniu z mlekiem. Wynika to głównie z wysokiego poziomu immunoglobulin oraz kazeiny.

• Stężenie białka: W pierwszym dniu po porodzie stanowi ono ok. 15 proc. zawartości siary, po czym stopniowo spada do ok. 3 proc. w mleku dojrzałym.
• Kluczowe składniki: Immunoglobuliny (przeciwciała), laktoferyna, laktoalbumina oraz liczne czynniki wzrostu.
• Funkcja: Przeciwciała (głównie klasy IgG) zapewniają nowo narodzonym cielętom odporność bierną, chroniąc je przed infekcjami do czasu, aż ich własny układ immunologiczny w pełni dojrzeje.

Siara bydlęca stała się przedmiotem badań dotyczących jej właściwości leczniczych ze względu na jej potencjał w zakresie poprawy zdrowia i integralności układu pokarmowego. W czasopiśmie Frontiers in Nutrition opublikowano wyniki międzynarodowych badań dotyczących wpływu siary na szereg schorzeń żołądkowo-jelitowych związanych z przewlekłymi lub ostrymi infekcjami, np. choroby Leśniowskiego-Crohna. Naukowcy sprawdzali, czy może ona łagodzić towarzyszące im objawy.

Choć mechanizmy tych działań są trudne do jednoznacznego ustalenia (ze względu na zróżnicowanie grup pacjentów i etiologii chorób), powtarzającymi się wnioskami są: poprawa stanu dróg żołądkowo-jelitowych oraz wyraźne zmniejszenie stanu zapalnego. Z kolei badania przeprowadzone przez naukowców z Amity Institute of Biotechnology i Uniwersytetu w Ottawie sugerują, że składniki siary hiperimmunizowanej, takie jak immunoglobuliny (Igs) i laktoferyna, mogłyby służyć jako terapia wspierająca w budowaniu odporności przeciwko infekcji COVID-19.

Jak czytamy w opracowaniach biotechnologa dr. Vijaya Kumara, opublikowanych w serwisie News Medical, colostrum jawi się jako obiecujący środek wspomagający zdrowie dorosłych, łączący obronę immunologiczną ze wsparciem błon śluzowych i tkanek. Dzięki bogactwu cytokin może ono wzmacniać zarówno wrodzoną, jak i nabytą odporność, wspierać integralność bariery jelitowej oraz przyspieszać regenerację po czynnikach stresogennych, takich jak forsowny wysiłek fizyczny, uszkodzenia polekowe czy zabiegi chirurgiczne.

Dr Kumar zaznacza jednak, że choć wczesne badania kliniczne sugerują zmniejszenie przepuszczalności jelit i obniżenie markerów stanu zapalnego, korzyści te powinny być nadal tematem rygorystycznych i standaryzowanych badań.

Badaniami nad skutecznością colostrum zajmuje się m.in. immunolog dr hab. n. med. Maciej Hałasa.

"Jelita są odpowiedzialne nie tylko za trawienie, ale też za regulację układu odpornościowego. Siara pomaga w naprawie bariery jelitowej w sytuacjach, gdy staje się ona nieszczelna, co prowadzi do stanów zapalnych zakłócających funkcjonowanie całego układu immunologicznego. Regularne stosowanie siary może pomóc przywrócić prawidłową szczelność tej bariery" – wyjaśniał badacz w rozmowie z portalem Biotechnologia.pl.

Badania prowadzone przez niego na grupie 57 dzieci w wieku przedszkolnym potwierdziły skuteczność colostrum we wzmacnianiu odporności. Dzięki trwającej 140 dni suplementacji liczba infekcji u dzieci zmniejszyła się o 31 proc., a ich ciężkość spadła o 37 proc. Dodatkowo liczba epizodów o średniej ciężkości, trwających co najmniej trzy dni, była o połowę niższa w grupie przyjmującej preparat.

Podobne wnioski płyną z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego, gdzie przyjrzano się wpływowi siary na przebieg chorób przyzębia. Polscy naukowcy podsumowali, że colostrum ma istotne znaczenie immunologiczne nie tylko dla noworodków, ale także dla osób dorosłych, wspomagając profilaktykę i leczenie wielu schorzeń, w tym właśnie chorób jamy ustnej.

– Widzę u wielu pacjentów poprawę po wprowadzeniu colostrum – opowiada dietetyk Kamil Paprotny. – Dotyczy ona pracy jelit, odporności, ale też redukcji problemów z wypróżnianiem i pracą pasażu jelitowego. Oczywiście to nie jest magiczna substancja, która rozwiąże wszystkie problemy; jej zażywanie musi być powiązane z odpowiednim stylem życia i dietą – podkreśla.

Ekspert porównuje działanie siary do roli błonnika w kontekście wpływu na pracę jelit. Zaznacza jednak, że na efekty trzeba poczekać, ponieważ odporność buduje się latami. Kamil Paprotny przypomina również, że suplementację colostrum należy zawsze skonsultować ze specjalistą – przede wszystkim dlatego, że nie powinny go zażywać osoby z alergią na białka mleka krowiego.

Choć ostatnie lata przyniosły wiele dowodów na pozytywny wpływ siary na zdrowie, nauka wciąż dąży do bardziej szczegółowego poznania jej mechanizmów u osób dorosłych. Lepsze zrozumienie tej substancji może sprawić, że colostrum stanie się kluczowym elementem nowoczesnej profilaktyki na szeroką skalę.